Europa werkt aan quantumrevolutie

4 min leestijd

Europa staat aan de vooravond van een quantumrevolutie. Het vereist echter nog veel samenwerking tussen wetenschap en industrie om deze in alle hevigheid los te laten barsten. De conferentie Quantum Europe 2016 op 17 mei in Amsterdam gaf die samenwerking een extra impuls.

TNO en quatumtechniek, een energieke combinatie bewijst Rogier Verberk. ‘Je ziet al toepassingen met een lage investeringsdrempel, bijvoorbeeld sensoren op basis van quantumtechnieken, die snel de markt op kunnen’, vertelt hij enthousiast. 



Verberk is projectmanager van QuTech, het instituut van de TU Delft en TNO dat onderzoek doet naar quantumtechnologie. ‘Er zijn ook bedrijven die alvast een eerste generatie van een product op de markt brengen, zoals beveiligingsbedrijven die gebruikmaken van quantum key distribution: de ultieme vorm van communicatiebeveiliging. Hun huidige methoden maken communicatie erg moeilijk afluisterbaar, maar uiteindelijk moet afluisteren echt onmogelijk worden.’



De tweede revolutie

Leo Kouwenhoven, de Delftse natuurkundige die wereldberoemd werd door de ontdekking van het majoranadeeltje, sprak voor een zaal vol geïnteresseerden in wat nu al ‘de tweede quantumrevolutie’ genoemd wordt. “We staan voor grote uitdagingen op het gebied van energie, klimaat, voedsel en ziekten. Deze zijn alleen op te lossen als we dezelfde taal spreken als de natuur, de taal van de quantummechanica.



Naar verwachting komt uit deze tweede revolutie uiteindelijk de quantumcomputer voort, de supersnelle computer die talloze berekeningen kan uitvoeren op hetzelfde moment. Met zo’n computer komen allerlei nieuwe vindingen binnen bereik: van betere medicijnen tot software om vliegtuigen door te rekenen. Maar tijdens de conferentie laten allerlei bedrijven hun producten zien waarin al de nieuwste quantumtechnieken zijn toegepast. 



“We staan voor grote uitdagingen op het gebied van energie, klimaat, voedsel en ziekten."

Extra onderzoek


Om ervoor te zorgen dat het hier niet bij blijft, is er nog veel onderzoek en ontwikkeling nodig. Niet door wat losse onderzoeksinstellingen, maar door hechte samenwerkingsverbanden met experts uit zowel de onderzoekswereld en de industrie. 


‘Deze volgende stap kan niemand in zijn eentje zetten’, zegt Verberk. ‘Er is een grote duw in de rug nodig van Europa. Natuurlijk in de vorm van geld, zodat bedrijven over de drempel worden getrokken. Maar Europa kan ook een coördinerende rol spelen, speerpunten helpen bepalen.’ 


Günther Oettinger, Europees commissaris voor Digitale Economie en Maatschappij, heeft toegezegd hiervoor een miljard euro vrij te maken. Tijdens de conferentie werd tevens een ‘quantummanifest’ gepresenteerd. Het manifest, ondertekend door zo’n 3400 topmensen uit wetenschap, onderzoek en bedrijfsleven, bevat een integrale strategie waarmee Europa tot de kopgroep van de quantumtechnologiesector kan blijven behoren. 



Samenwerkingen

Haast is geboden om niet achter te raken op andere delen van de wereld. ‘In de VS gaan bedrijven wat voortvarender te werk’, zegt Verberk, ‘enerzijds omdat ze bereid zijn meer risico te nemen, anderzijds omdat ze dieper in de buidel kunnen tasten. Maar ook in Europa zie je dat het bedrijfsleven zit te broeden op plannen.’ 


Nederland is van oudsher sterk op het gebied van quantumcommunicatie en -computing. In de samenwerking tussen wetenschappers en ingenieurs is het Delftse QuTech zelfs uniek in de wereld. ‘We slaan echt een brug tussen disciplines’, zegt Verberk. ‘Verder is ons land met bedrijven als Philips, ASML, FEI en vele andere heel goed in het maken van complexe machines. Nederland kan daardoor een grote rol spelen in de quantumtechnologiesector.’

Haast is geboden om niet achter te raken op andere delen van de wereld.

Quantumondernemerschap

Quantumtechnologie heeft de toekomst, maar wordt nu al toegepast door allerlei bedrijven. Deze ondernemers broeden op de nieuwste quantumproducten.

Jürgen Stuhler, Toptica: Hersenscans zonder duur helium
‘Wij maken geavanceerde lasers voor onderzoek op het gebied van quantumtechnologie. Momenteel denken we na wat de volgende stap wordt, bijvoorbeeld het maken van quantumsensoren. We overwegen te werken aan magnetische sensoren, waarmee bijvoorbeeld hersenscans zijn te maken. Voor de bestaande apparatuur is vloeibaar helium nodig, wat snel een ton per jaar kost. Voor apparatuur met quantumsensoren is geen helium nodig. Het kost veel tijd en geld om een uitvinding op te schalen. Door gebrek aan middelen eindigen innovaties vaak in de ‘valley of death’. Om dat te voorkomen, moet je samenwerken met andere bedrijven en instellingen. Op deze conferenties hoop ik vooral partners te ontmoeten waarmee dat mogelijk is.'

D 160518MB0472.jpg



Jessie Qin-Dregely, Single Quantum: unieke fotonendetector 

‘Wij zijn een spinoff van de TU Delft en maken single fotonendetectors, een soort camera’s waarmee heel nauwkeurig fotonen zijn te volgen. Fotonen zijn deeltjes die informatie dragen.
Onze detectoren worden gebruikt voor de ontwikkeling van de volgende generatie quantumcomputers. Het bijzondere van onze detectoren is dat het benodigde helium gerecycled wordt. In Europa zijn we daarmee uniek en we willen deze koppositie behouden. Op deze conferentie hopen we wetenschappers tegen te komen met wie we kunnen samenwerken. Door samen te werken, kunnen we precies het instrument maken dat bij hun onderzoeksproject past.’

D1605170748MB.jpg


Stefan Steel, Tesat Spacecom: ontsleutelen van berichten via satelliet 

'Wij maken het laser-communicatiesysteem van de Sentinel-satellieten van het Europese Copernicusprogramma. Deze satellieten gaan allerlei data verzamelen over het klimaat. Dit lasercommunicatiesysteem verzendt grote hoeveelheden data. Door wat extra technologie toe te voegen, kunnen we een nevenproduct maken dat quantumversleuteling mogelijk maakt. Vanuit de ambassade in Den Haag zou je, via de laser, een sleutel kunnen versturen naar China, waarmee een versleuteld bericht kan worden gedecodeerd. Op deze conferentie willen we potentiële investeerders laten zien dat dit met een klein beetje extra technologie al binnen vijf jaar mogelijk is.'

D1605170834MB.jpg

Lees meer

Quantum Manifesto
contactpersoon
Rogier verberk_700.jpg
Dr. Rogier Verberk Locatie Leiden - Sch + Page 1 Locatie: Locatie Delft - Stieltjesweg
e-mail
nieuws
lees ook
vacatures
aandachtsgebieden
  • Industrie