In de toekomst kijken van onze energievoorziening

4 min leestijd

Duurzame energie versneld invoeren, fossiele energie soepel uitfaseren en tegelijk energie besparen, terwijl de energievoorziening veilig, beschikbaar en betaalbaar blijft. Met die ambitie besloten ECN en TNO de krachten te bundelen. ECN part of TNO telt acht innovatieprogramma’s. Vijf vragen en antwoorden over ‘Naar een breed gedragen energietransitie’.

Om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, is het nodig de energietransitie te versnellen. Dat vraagt om technische, sociale en beleidsinnovaties. ECN part of TNO gaat de uitdaging aan, door de komende jaren samen met het Nederlandse bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen en de overheid acht innovatieprogramma’s uit te voeren. Over een van die programma’s beantwoordt Ruud van den Brink, programmamanager van ‘Naar een breed gedragen energietransitie’ bij ECN part of TNO, vijf vragen.

1. Wat is het doel van het programma ‘Naar een breed gedragen energietransitie’?

“De afspraak over totale verduurzaming van de energiehuishouding in 2050, met een tussenstap in 2030, heeft heel veel implicaties. In dit programma brengen we de niet-technische aspecten in beeld. We bouwen kennis op over de toekomstige vragen die uit deze uitdaging voortkomen. Zo kunnen we wetenschappelijk gefundeerde analyses doen van mogelijke toekomstbeelden van energievoorziening en energiegebruik. Bovendien identificeren we dilemma’s en geven we de consequenties van bepaalde keuzes aan. Tot slot zorgen we dat de opgedane kennis terechtkomt bij bijvoorbeeld de bedrijven en gemeenten, die de transitie moeten gaan uitvoeren.”

“Met computermodellen voor vraag en aanbod van energie voorspellen we hoe het energiesysteem zich in de toekomst ontwikkelt”

2. Wat zijn de niet-technische aspecten waarop het onderzoek zich richt?

“Ten eerste doen we onderzoek naar economische aspecten. Met computermodellen voor vraag en aanbod van energie voorspellen we hoe het energiesysteem zich in de toekomst ontwikkelt. Ten tweede geven we advies over beleid. Op dit moment wordt de energiemarkt erg bepaald door de vraag: als er een grote vraag is, gaan energiecentrales harder draaien en als het heel koud is, wordt een gasopslag opengezet. Maar in de toekomst kun je windturbines niet harder laten draaien als het niet waait. Daarom bedenken we beleidsmodellen en marktmechanismen voor back-upcentrales en energieopslag. Ten derde onderzoeken we gedragsaspecten.”

3. Welke gedragsaspecten spelen een rol in de energietransitie?

“Er zijn meer dan alleen economische redenen voor burgers en bedrijven om een elektrische auto te gaan rijden of over te stappen op energiebesparende processen. Dat keuzegedrag onderzoeken we. Verder veranderen windparken of zonneweides ons landschap. Of neem ondergrondse opslag van CO2. We beschrijven goede manieren om het publiek daarover te informeren en discussie te voeren. Tot slot onderzoeken we het gedrag van de individuele consument. Als mensen zonnepanelen nemen, gaan ze mogelijk meer elektriciteit gebruiken omdat ze die toch zelf opwekken, terwijl het beter zou zijn om energie te besparen. We laten de wisselwerking zien tussen gedrag en energie en we geven aan hoe je dat gedrag kunt beïnvloeden.”

“In de toekomst kun je windturbines niet harder laten draaien als het niet waait. Daarom bedenken we beleidsmodellen en marktmechanismen voor back-upcentrales en energieopslag”

4. Wat maakt dit programma zo ingewikkeld?

“Er zijn ontzettend veel mogelijkheden om energie te leveren; van duurzame bronnen tot olie en gas. Bovendien verandert de functie van energiebronnen. Benzineauto’s maken plaats voor elektrisch vervoer, we verwarmen ons huis met aardwarmte of elektriciteit in plaats van met gas en huizen worden beter geïsoleerd. Verder maken we de overgang van een centraal geregeld energiesysteem naar een systeem waarin consumenten ook zelf energie opwekken en opslaan. En dan wordt energie ook nog omgezet van de ene energiedrager in de andere. Zo maken we van elektriciteit waterstof en van waterstof maken we weer vloeibare brandstoffen. De modellen die we bouwen, zijn een hulpmiddel om complexe analyses te doen.”

5. Met wie werkt ECN part of TNO samen?

“De belangrijkste gebruiker van de kennis die we ontwikkelen, is de overheid. Denk aan de ministeries van Economische Zaken en Klimaat, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Infrastructuur en Waterstaat. Ook werken we met energiebedrijven aan heel concrete demonstratie- en proeftuinprojecten. Verder dragen we onze kennis en inzichten over aan consultants, zodat zij daarmee bij de gemeenten en provincies aan de slag kunnen gaan. Ook werken we veel samen met universiteiten in binnen- en buitenland. De afgelopen maanden spraken we met hoogleraren om scherp te krijgen welke onderzoeksvragen er ontstaan. Tot slot hebben we nauw contact met buitenlandse onderzoeksinstellingen die met dezelfde onderwerpen bezig zijn.”

“Onze inzichten klinken zelfs door in het klimaatakkoord, zoals het idee om elektrische auto’s op te laden in de daluren en als er veel aanbod is van zonne- en windenergie”

Voldoende flexibiliteit in het gebruik van elektriciteit

Wat gebeurt er als je heel veel wind en zon in het elektriciteitssysteem hebt? En hoe ga je om met het feit dat de zon soms wel of niet schijnt, en de wind wel of niet waait? ECN part of TNO bouwde modellen, die de vraag naar variabiliteitsopties in het systeem praktisch verbeelden. Uit het onderzoek bleek dat het cruciaal is om te zorgen voor voldoende flexibiliteit in het gebruik van elektriciteit, bijvoorbeeld door de productie van waterstof in de industrie te elektrificeren. Afgelopen jaar werd het project afgesloten. De inzichten klinken zelfs door in het klimaatakkoord, zoals het idee om elektrische auto’s op te laden in de daluren en als er veel aanbod is van zonne- en windenergie, in plaats van op elk gewenst moment van de dag.

Maak kennis met de andere innovatieprogramma’s

Meer flexibiliteit van het energiesysteem. Hoe pakken we dat aan?

De ondergrond speelt een grote rol in de energietransitie

Naar CO2-neutrale brand- en grondstoffen

Hebben we straks teveel zonne-energie?

Woningen en kantoren houden straks energie over

Ook de industrie kan CO2-neutraal

Windenergie voor 50 miljoen huishoudens

Meer informatie?

Heeft u vragen of interesse in een samenwerking? Neem dan contact op met Ruud van den Brink.

Neem contact op
contactpersoon
Dr. Ruud van den Brink Locatie Leiden - Sch + Page 1 Locatie: Locatie Amsterdam
e-mail
lees ook