Op en top radar

3 min leestijd

Al bijna tachtig jaar impact op de samenleving. Daarvoor staat het radaronderzoek door TNO. Het begon met een elektrisch luistertoestel. Nu werkt een nieuwe generatie onderzoekers aan de technologie van de toekomst.

"Onze allereerste radar was het elektrische luistertoestel", vertelt Frank van den Bogaart van TNO. "Militairen gebruikten die radar kort voor de Tweede Wereldoorlog op het Malieveld in Den Haag om inkomende jachtvliegtuigen op te sporen. Vervolgens vingen ze die in zoeklichten, waarna ze tot slot de luchtdoelbatterij in stelling brachten."

Enorme evolutie

"In de decennia erna maakte radartechnologie een enorme evolutie door, zeker toen digitalisering de stap mogelijk maakte naar geavanceerde signaalverwerkingsalgoritmen. APAR, de innovatieve radar op de fregatten van de Nederlandse, Duitse en Deense marine, verenigt driedimensionale beeldopbouw, doelaanwijzing, vuurleiding en belichting in één systeem", vertelt hij.

Gouden driehoek

Van den Bogaart geeft al meer dan 25 jaar richting aan het TNO-onderzoek naar waarnemingssystemen voor Defensie. In 1987 was hij een van de eersten in Nederland die zich bezighield met microgolf monolithische geïntegreerde circuits. Ofwel MMIC’s: chips die ongekende miniaturisering mogelijk maken. Hiermee behoort TNO nu wereldwijd tot de top. Ook is hij de gangmaker van het Platform Nederland Radarland. Daarin bundelen de gouden driehoek van overheid, kennisinstellingen en bedrijven de krachten voor innovatie. Ook is hij medeoprichter van D-RACE, de strategische samenwerking tussen TNO en Thales Nederland.

Verandering van toepassingen

In eerste instantie draait het vooral om defensie- en ruimtevaarttoepassingen. Naarmate de technologie volwassener en betaalbaarder wordt, plukt ook de civiele wereld de vruchten van het onderzoek dat TNO samen met anderen doet. Van den Bogaart: "Neem de bodyscanners op luchthaven Schiphol. Die traceren een wapen onder de kleding, waarna beveiligers de passagier gericht kunnen fouilleren. Of denk aan een medisch centrum waar de specialist de precieze locatie van een borsttumor moet vaststellen. Voor een radar ziet de tumor er in beginsel hetzelfde uit als het gezonde weefsel eromheen. Toch slaagden we erin om de tumor tot op de millimeter nauwkeurig aan te wijzen – een belangrijke stap naar toekomstige toepassingen."

“De bodyscanners op luchthaven Schiphol traceren een wapen onder de kleding, waarna beveiligers de passagier gericht kunnen fouilleren”

Balsnelheid meten

Op het wereldkampioenschap hockey van 2014 zien de toeschouwers via een app met welke snelheid de bal op het doel wordt geschoten. Ook dat is een vinding van TNO. "Onze onderzoekers mochten niet op het speelveld komen, niet aan de doelen sleutelen en niets met de bal doen. Door twee gemodificeerde radars uit de automotive-industrie schuin achter het doel te zetten, konden ze de wens van de Koninklijke Nederlandse Hockeybond in vervulling laten gaan."

Excellente onderzoeker

Als coach helpt Van den Bogaart ook de volgende generatie onderzoekers op weg. Bijvoorbeeld Laura Anitori, die werd genomineerd als excellente onderzoeker. "De afgelopen jaren deed ik wetenschappelijk onderzoek naar compressive sensing, een innovatieve signaalverwerkingstechniek", legt Anitori uit. "Dat is een methode die de kosten van een radarsysteem verlaagt, de snelheid verhoogt en de prestatie verbetert."

Van theorie naar praktijk

Met fabrikant Thales en de Koninklijke Marine kijkt Anitori hoe die techniek op een slimme manier kan worden toegepast in het multipurpose-fregat van de toekomst. "Dat is de leukste kant van mijn werk bij TNO: met een team van experts zetten we de stap van wetenschappelijke publicatie naar toepassing in de praktijk, waar het systeem als deel van een geheel echt moet gaan werken. Daarbij kom je van alles tegen wat je niet kon voorzien en dus moet oplossen."

Demo op zee

Een mooi voorbeeld van de prestaties van radartechnologie is de At Sea Demonstration 2015, nabij Schotland. Van den Bogaart: "Met een Nederlandse radar op een Nederlands fregat in Nederlandse wateren demonstreerde de Koninklijke Marine dat zij in staat is om een ballistische raket in de ruimte te volgen en die met een raket vanaf een Amerikaans marineschip uit te schakelen. Gelijktijdig wist zij inkomende kruisvluchtwapens met eigen raketten onschadelijk te maken."

Snelheid van innovatie

"Met Thales en de Koninklijke Marine hebben we bewezen dat we de snelheid van innovatie kunnen vergroten door samen kennis naar de markt te brengen", besluit Van den Bogaart. "Het geeft voldoening om te zien hoe dat steeds weer lukt."

contactpersoon
Ir. Frank van den Bogaart Locatie Leiden - Sch + Page 1 Locatie: Locatie Den Haag - Oude Waalsdorperweg
e-mail
nieuws
evenementen
vacatures
aandachtsgebieden
  • Defensie & Veiligheid