TNO geeft richting aan de circulaire economie

4 min leestijd

Welke kansen biedt de transitie naar een meer circulaire economie in Nederland, bijvoorbeeld op het gebied van werkgelegenheid en milieu? De complexiteit maakt het voor veel partijen lastig om te beoordelen wat de beste keuzes zijn om deze transitie verder vorm te geven. TNO heeft methodes ontwikkeld die hierbij helpen en geeft daarmee richting aan de transitie naar een circulaire economie legt Ton Bastein, senior scientist op het gebied van Circulaire Economie en Resource Efficiency, uit.

TNO was de eerste organisatie in Europa die een economische analyse op nationaal niveau maakte van de kansen van de circulaire economie op het gebied van toegevoegde waarde, werkgelegenheid, duurzaamheid en milieudruk. Het veelgeciteerde TNO-rapport ‘Kansen voor de circulaire economie in Nederland’, dat in 2013 verscheen, stelt dat een meer circulaire economie een toegevoegde waarde van in potentie 7,3 miljard euro zou kunnen bedragen en 54.000 nieuwe banen zou kunnen creëren. “Dit rapport inventariseerde de kansen en belemmeringen voor de volgende stappen naar een meer circulaire economie in Nederland en schetste hoe met name de overheid deze stappen zou kunnen versnellen. En dit was niet zonder effect, ons rapport heeft impact gehad en een bijdrage geleverd aan het enthousiasme dat nu bestaat voor een verdere stimulans van de circulaire economie”, denkt Ton Bastein.

“Ons rapport inventariseerde de kansen en belemmeringen voor de volgende stappen naar een meer circulaire economie in Nederland”

Van nationaal naar regionaal en sectoraal niveau

Na deze eerste verkenning op nationaal niveau heeft TNO tal van analyses op lokaal, regionaal en sectoraal niveau uitgevoerd, om bijvoorbeeld lokale bestuurders te helpen prioriteiten te stellen voor hun circulaire economie-initiatieven. “We maken daarbij gebruik van onze kennis van regionale materiaalstromen, van onze macro-economische kennis over hoe sectoren in onze economie met elkaar samenhangen en van milieu-analyses (zoals life cycle assessment (LCA) waarmee inzicht wordt verkregen in bijvoorbeeld de CO2-uitstoot van producten). Zo hebben we, in samenwerking met The Circle Economy en FABRIC, het rapport ‘Amsterdam Circulair, een visie en routekaart voor de stad en regio’ voor de gemeente Amsterdam geschreven. Op basis van onze analyses heeft de gemeente Amsterdam de bouwsector en het verwerken van bio-reststromen tot prioriteit van hun beleid bestempeld. Daarnaast heeft onze diepe kennis van de bouw en milieu-impact geleid tot een analyse van een circulaire bouweconomie voor het Ministerie van Binnenlandse Zaken”, vertelt Bastein.

“We voeren tal van analyses uit op lokaal, regionaal en sectoraal niveau, om bijvoorbeeld lokale bestuurders te helpen prioriteiten te stellen voor hun circulaire economie-initiatieven”

Evaluatie overheidsbeleid

Alle aandacht voor circulaire economie heeft in 2016 geleid tot het Rijksbrede Programma Circulaire Economie en het daaropvolgende Grondstoffenakkoord. TNO heeft, in opdracht van de overheid, kritisch naar het Rijksbrede programma ‘Nederland circulair in 2050’ gekeken. In het resulterende ‘TNO-rapport Ex-Ante evaluatie van het Rijksbrede Programma Circulaire Economie’ wordt antwoord gegeven op de vraag in hoeverre de tussendoelstelling van 50% reductie van primaire grondstofbehoefte in 2030 behaald kan worden op basis van de geformuleerde doelstellingen. “We laten op basis van onze technologische kennis en de beschikbare roadmaps zien dat dat kan en geven suggesties hoe de (tussen)doelstelling behaald kan worden. Daarbij valt wel op dat de concrete doelen die in het Rijksbrede programma staan zich voornamelijk op het vlak van recycling bevinden terwijl circulaire economie zo veel meer is dan dat (bijvoorbeeld reparatie en onderhoud ten behoeve van levensduurverlenging en intensiever gebruik)”, aldus Bastein. In het regeerakkoord is duidelijk de koppeling gemaakt tussen klimaatbeleid en circulaire economie. “Daarom is ons nu gevraagd uit te zoeken wat de acties uit het Rijksbrede Programma en de net opgestelde transitieagenda’s betekenen voor de CO2-uitstoot in Nederland. Op die manier verbinden we het Nederlands beleid op het gebied van circulaire economie met de Nederlandse klimaatdoelstellingen”, legt Bastein uit.

“Met kennis over de volle breedte van technologie, de milieu-impact daarvan en macro-economische modellen kan TNO een belangrijke rol spelen in de ondersteuning van overheden en het bedrijfsleven”

Transities en innovaties ondersteunen

TNO maakt zich sterk voor het identificeren van de integrale consequenties van circulaire en duurzaamheidsinitiatieven en technologische innovaties. Bastein: “Nieuwe technologieën kunnen directe positieve gevolgen voor de werkgelegenheid hebben en CO2-emissies reduceren. Maar als ze elders juist voor extra uitgaven en uitstoot zorgen dan leveren ze onderaan de streep niet op wat we willen. ICT en internet of things (IoT) zullen ongetwijfeld veel gaan betekenen voor de circulaire economie, bijvoorbeeld voor het delen en lenen van goederen. Maar ICT is ook niet gratis, zo kost blockchaintechnologie veel energie en die milieu-impact moeten we ook meewegen. De hype rond bitcoin leidde de afgelopen maanden tot het besef dat de transacties van bitcoins net zoveel energie kosten als het energieverbruik van een land als Bulgarije.” Met kennis over de volle breedte van technologie, de milieu-impact daarvan en macro-economische modellen kan TNO een belangrijke rol spelen in de ondersteuning van overheden en het bedrijfsleven in het stellen van circulaire prioriteiten en het opzetten van innovatieve programma’s. “De komende jaren willen we onze expertise op dat vlak verder uitbouwen en directe en indirecte consequenties (de zogenaamde reboundeffecten) van technologieën die er aan komen in kaart brengen. Wij staan klaar om de betrokken partijen daar in de komende tijd intensief bij te ondersteunen”, besluit Bastein.

Meer over de circulaire economie

Circulaire economie: TNO werkt aan een toekomst zonder afval

Zo gaan we de transitie naar een circulaire kunststoffeneconomie versnellen

Circulaire economie: van organisch afval naar waardevolle grondstoffen

Wat levert circulair bouwen op?

Laat je verder inspireren op TNOTIME over circulaire economie.

TNO EN CIRCULAIRE ECONOMIE

Meer weten over hoe TNO werkt aan de realisatie van een circulaire economie?

Lees verder
contactpersoon
Dr. Ton Bastein Locatie Leiden - Sch + Page 1 Locatie: Locatie Den Haag - New Babylon
e-mail
nieuws
lees ook
aandachtsgebieden
  • Circulaire Economie & Milieu
  • Strategische Analyses & Beleid