Welke rol speelt technologie in de toekomst van de gezondheidszorg?

6 min leestijd

Gezondheid is voor zowel Philips als TNO een belangrijk innovatiespeerpunt. TNO’s CEO Paul de Krom en Henk van Houten, CTO van Philips, wisselen van gedachten over hoe de toekomst van de gezondheidszorg eruit kan zien. Welke rol speelt (medische) technologie hierin?

Dankzij slimme sensoren in apparaten en softwaresystemen die kunnen meten en redeneren, verzamelen steeds meer mensen persoonlijke data over hun gezondheid, zoals over hun hartslag en bloeddruk. Ook zorgprofessionals verzamelen meer en meer gegevens over de ontwikkeling van ziektes en effecten van behandelingen. Dit biedt nieuwe kansen voor het oplossen van allerlei uitdagingen én voor innovatie en economische groei. Tegelijkertijd roept deze snelle digitale transformatie van de gezondheidszorg vragen op. Hoe haal je de juiste kennis en inzichten uit de overload aan informatie? En wat betekent dit voor de eigen verantwoordelijkheid van patiënten en privacy? Philips en TNO proberen beide met slimme technologische oplossingen antwoord te geven op deze vragen.

Nadruk op producten en diensten voor gezondheid

“Als Philips hebben we ons de laatste jaren toegelegd op health technology”, vertelt Henk van Houten, CTO van Philips. “Rond 2014 hebben we de stap genomen om de lichtdivisie af te splitsen en meer nadruk te leggen op medische apparatuur, software, services en consumentenproducten voor gezondheid en welzijn. De maatschappij vraagt immers om totaaloplossingen. En dat vereist focus. Onze innovaties richten zich op specifieke uitdagingen van klanten en consumenten, bijvoorbeeld op het oplossen van slaapproblemen, precisiediagnostiek van kanker of een effectieve behandeling van hart- en vaatziekten door operaties met slimme katheters. Digitale technieken zijn daarbij cruciaal. Meer dan 60 procent van onze R&D is gericht op het gebied van embedded en applicatiesoftware. Belangrijke, opkomende gebieden zijn daarbij data science en Artificial Intelligence (AI), omdat je daarmee productiviteitswinst kunt behalen, betere klinische uitkomsten en meer op de individuele mens, toegespitste oplossingen.”

De Krom: “Bij het ontwerpen van digital health-producten en -diensten zou privacy al ingebakken moeten zijn. Als je dat als bedrijf goed beheerst, is dit een sellingpoint”

Regie over eigen gezondheidsdata

Voor zowel consumenten, patiënten als zorgprofessionals is het een uitdaging om de juiste kennis en inzichten uit alle beschikbare informatie te halen. “Daarom is het essentieel dat mensen ondersteuning krijgen bij het nemen van beslissingen. De innovatieve oplossingen van zowel Philips als TNO kunnen hen daarbij helpen”, stelt TNO’s CEO Paul de Krom. “Niet iedereen heeft dezelfde vaardigheden om eigen verantwoordelijkheid te nemen. Wij zien het ook als onze rol om hier aandacht aan te besteden. Wij vinden het belangrijk dat mensen in staat zijn regie te voeren over hun eigen gezondheidsdata. Zij moeten kunnen beslissen wie wat mag inzien en wanneer.”

Privacy by design

De nieuwe privacywetgeving wordt door sommigen als struikelblok ervaren voor het ontsluiten en analyseren van gezondheidsgegevens. “Wij zien de nieuwe wetgeving juist als een kans voor innovatie. Bij het ontwerpen van digital health-producten en -diensten zou privacy al ingebakken moeten zijn, het zogenaamde privacy by design. Als je dat als bedrijf goed beheerst, is het juist een sellingpoint”, benadrukt De Krom.

Van Houten: “Met MyHealthyJourney proberen we de brug naar de patiënt te slaan. Dit is een platform waarmee patiënten en artsen samen veel effectiever tot het beste behandeltraject kunnen komen, inclusief de daarbij horende leefstijlwijzigingen”

Data vertalen naar inzichten

Daarnaast is het werk in ziekenhuizen aan het veranderen; apparatuur en data gaan een steeds grotere rol spelen. “Artsen en verpleegkundigen krijgen steeds meer data ter beschikking op soms cruciale momenten, zoals in de operatiekamer of de intensive care. De hoeveelheid data maakt interpretatie onder tijdsdruk lastig. Slimme digitale oplossingen kunnen artsen helpen om data gestructureerd en toegespitst aan te bieden, passend in de ‘workflow’, zodat ze snelle en betere beslissingen kunnen nemen. We verwachten dat dit bovendien zal leiden tot minder stress en burn-outs onder ziekenhuispersoneel en tot kostenbesparing. En ook heel belangrijk: er ontstaat meer tijd en aandacht voor de patiënt. We spreken dan over adaptieve intelligentie”, aldus Van Houten.

Mens centraal in de gezondheidsketen

Philips probeert het gezondheidssysteem te verbeteren, meer toegankelijk te maken én betaalbaar te houden. Van Houten: “De stijgende zorgkosten kunnen alleen beperkt worden als gedacht wordt in termen van slimme oplossingen. Daarbij leggen we de nadruk op de mens in de gezondheidsketen: van arts en verpleegkundige tot de consument of patiënt die bewust met zijn of haar gezondheid omgaat. Technologie is er voor de mens, en niet omgekeerd.”

De Krom: “Zonder businessmodellen die de waarde en winst neerleggen bij de partijen die investeren, zal er weinig gebeuren op het gebied van leefstijlgeneeskunde”

Zoals een dokter denkt

Zo biedt IntelliSpace Console – een dashboard waarmee artsen naar medische beelden zoals CT-scans en röntgenfoto’s kijken – informatie aan op een manier die precies aansluit op de wijze waarop een dokter denkt. “Daarnaast proberen we de brug naar de patiënt te slaan via een platform met slimme apps, MyHealthyJourney genaamd. Daarmee kunnen patiënten toegang krijgen tot hun gezondheidsdata, en een veel beter inzicht krijgen in de behandelingsopties en in manieren om sneller beter te worden door een gezondere levensstijl. Uiteindelijk gaat het om hun eigen gezondheid, dus de patiënt moet daarbij centraal staan”, zegt Van Houten.

Kostenbesparing & kwaliteitsverbetering

De Krom denkt dat zonder businessmodellen die de waarde en winst neerleggen bij de partijen die investeren, weinig zal gebeuren op het gebied van zogenaamde ‘leefstijlgeneeskunde’. “Het creëren van innovatieve modellen en het overtuigen van overheden en andere belanghebbenden van de waarde van leefstijlgeneeskunde zijn hierbij van belang. Er is op dit gebied nog veel winst te boeken. We moeten uitzoeken hoe we dergelijke initiatieven optimaal kunnen vormgeven. Wie investeren er? Hoe ziet het businessmodel eruit?” Van Houten en De Krom zijn het erover eens dat kostenbesparing en kwaliteitsverbetering hand in hand gaan, en het dus niet of-of is.

Van Houten: “Door voortdurend nadruk te leggen op de ervaringen van patiënten en zorgprofessionals in de gezondheidsketen, gaat digitale innovatie helpen om de gezondheidszorg betaalbaar te houden en de uitkomsten te verbeteren”

Leefstijl als medicijn

‘Leefstijl als medicijn’ is een mooi voorbeeld van hoe TNO werkt aan innovaties voor de gezondheidszorg vanuit de samenhang tussen kostenbesparing en kwaliteitsverbetering. “Nu krijgen patiënten met type 2 diabetes vooral medicijnen, maar er is een alternatief: een andere leefstijl. Leefstijlinterventies werken naar schatting voor 40 procent van de patiënten en kunnen zorgen voor een structurele besparing van 2,5 miljard euro”, zegt De Krom. Philips kijkt op haar beurt naar hoe bijvoorbeeld slaapapneu samenhangt met cardiovasculaire problemen, diabetes en overgewicht. “We bieden verschillende oplossingen voor mensen met slaapapneu, zoals de DreamWear-slaapmaskers, en richten ons tevens op gepersonaliseerd draagcomfort en leefstijl-coaching van de patiënt om voor een optimaal resultaat te zorgen”, zegt Van Houten.

Investeert Nederland genoeg?

Hoe doet Nederland het op het gebied van innovatie binnen de zorg? “Nederland heeft een goed gezondheidssysteem en loopt voorop in de ontwikkeling en implementatie van digitale gezondheidstechnologie. Bovendien werken ziekenhuizen, bedrijven en kennisinstituten nauw samen en betrekken ze patiënten, collectefondsen en verzekeraars bij de ontwikkeling van innovatie. Dat geeft ons een voorsprong”, antwoordt Van Houten. Hij maakt zich wel wat zorgen over de geringe investeringen die de Nederlandse overheid doet in het toepassingsgerichte onderzoek in nieuwe gebieden zoals data science en AI. “Wij zijn te terughoudend en te veel geneigd om alles ‘bottom-up’ te laten komen. De investeringen over de volle breedte van het AI-domein zijn in ons land te laag om echt impact te kunnen maken. Er is ook een enorme behoefte aan talent op dit gebied. Amerika en China, maar recent ook Frankrijk en Duitsland, investeren in ordes van grootte meer. Snelheid is geboden. Het zou zonde zijn als we de boot missen.” Wat De Krom betreft is het glas half vol. “Het is positief dat het nieuwe regeerakkoord een trendbreuk laat zien en in zowel fundamenteel als toegepast onderzoek meer investeert. Maar een half vol glas is onvoldoende om voorop te blijven lopen. Er is dus inderdaad veel meer nodig”, besluit De Krom.

Van Houten: “Artsen en verpleegkundigen lijden onder hoge werkdruk en krijgen steeds meer data ter beschikking. Adaptieve intelligentie gaat helpen om dit op te lossen”

TNO en Philips: internationaal samenwerken

TNO en Philips werken al enkele jaren samen in het internationale onderzoeksconsortium Personalised Nutrition and Health. Speerpunt van dit programma is gezondheidsdata verzamelen en inzetten, om consumenten keuzes te helpen maken die bijdragen aan het welzijn en de gezondheid van het individu. “Het mooie van dit consortium is dat niet alleen wetenschappelijke aspecten worden onderzocht, maar ook businessmodellen worden ontwikkeld”, aldus De Krom. Een ander voorbeeld van een project waarin wordt samengewerkt, is BigMedilytics. Als projectleider van het BigMedilytics-consortium werkt Philips voor een van de 12 pilots rondom het zinvol gebruik van ‘big data’ in de toekomstige gezondheidszorg samen met TNO. In deze specifieke pilot wordt gewerkt aan een privacy-vriendelijke manier voor het koppelen van datasets op persoonsniveau om op basis daarvan modellen en adviezen te leveren. Binnen dit project ontwikkelt TNO manieren om data te versleutelen en met de versleutelde data te rekenen.

Meer informatie?

Bezoek voor meer informatie onze pagina over gezond leven en werken.

Bezoek de pagina
nieuws
aandachtsgebieden
  • Gezond leven