Woningen en kantoren houden straks energie over

4 min leestijd

Duurzame energie versneld invoeren, fossiele energie soepel uitfaseren en tegelijk energie besparen, terwijl de energievoorziening veilig, beschikbaar en betaalbaar blijft. Met die ambitie besloten ECN en TNO de krachten te bundelen. ECN part of TNO telt acht innovatieprogramma’s. Vijf vragen en antwoorden over ‘Naar een energieproducerende gebouwde omgeving’.

Om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen, is het nodig de energietransitie te versnellen. Dat vraagt om technische, sociale en beleidsinnovaties. ECN part of TNO gaat de uitdaging aan, door de komende jaren samen met het Nederlandse bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen en de overheid acht innovatieprogramma’s uit te voeren. Over een van die programma’s beantwoordt Huub Keizers, programmanager Energie in de Gebouwde Omgeving van TNO, vijf vragen.

1. Wat is het doel van het programma ‘Naar een energieproducerende gebouwde omgeving’?

“Gebouwen moeten straks zelfvoorzienend zijn voor zowel hun eigen warmte als hun elektriciteit. Bovendien gaan we zorgen dat ze energie overhouden, bijvoorbeeld voor toepassing in de industrie of het transport. Als we sturen op energieneutrale gebouwen, dan weten we op voorhand dat we de Europese afspraak om de gehele gebouwde omgeving in 2050 volledig energieneutraal te krijgen, niet halen. De gebouwde omgeving is verder sterk gefragmenteerd: van tweepitters tot grote bouw-, installatie- en energiebedrijven. Om de transitie echt handen en voeten te geven, hebben we ál die partijen nodig, inclusief gemeenten en regionale overheden.”

“Gebouwen moeten straks zelfvoorzienend zijn voor zowel hun eigen warmte als hun elektriciteit. Bovendien gaan we zorgen dat ze energie overhouden”

2. Op welke elementen zet ECN part of TNO in?

“Allereerst zorgen we dat het gebruik van energie wordt geminimaliseerd, en wel op een manier dat je prettig, comfortabel en gezond woont of werkt. Je kunt elk gebouw energiearm maken, maar als iedereen een dikke trui moet dragen valt de transitie stil. Ten tweede gaan we de opwekking van energie maximaliseren. Verzorg je dat in het gebouw zelf of in elk geval in de nabije omgeving, dan heb je minimaal transportverlies. Ten derde richten we ons op het optimaliseren van energieopslag. Vooral zonne- en windenergie kun je direct gebruiken, maar zou je ook graag verliesvrij bewaren om langere periodes of seizoenen te overbruggen.”

3. Hoe pakt ECN part of TNO dat aan?

“Voor warmtepompen die al op de markt zijn onderzoeken we bijvoorbeeld de match met specifieke gebouwen en renovatieconcepten. Bovendien ontwikkelen we technologie om ze nog energiezuiniger, geluidsarmer of plug-and-play te maken. Verder werken we aan een nieuw type warmteopslag, waarbij we de warmte verliesvrij en compact opslaan in zouten in plaats van in water. Op gebiedsniveau werken we aan lage temperatuur-warmtenetten van circa 35 graden, met aanzienlijk kleinere verliezen tijdens transport. Die warmte komt uit duurzame bronnen zoals geothermie, biomassa of zon. En we ontwikkelen technologie om zonne-energie en bouwdelen te integreren.”

“Een dak of een gevel met geïntegreerde zonnepanelen komt straks kant-en-klaar uit de fabriek, waardoor de renovatie fors goedkoper is”

4. Hebben we genoeg aan al die nieuwe technologie of moeten mensen ook hun gedrag veranderen?

“Technisch gezien kun je nog zo’n leuk concept bedenken – als je in een kantoor met klimaatbeheersing de ramen openzet, dan gaat het hem dus niet worden. Om te zorgen dat nieuwe technologie op een goede manier wordt gebruikt, moeten we mensen bewust maken. Als je de ventilatie uitzet, lijkt dat misschien slim omdat je minder warmteverlies hebt. Maar uiteindelijk krijg je een slecht binnenmilieu. Ben je iemand die veel sport en dus wat vaker doucht, dan moet je misschien iets meer investeren in warmte-terugwintechnieken voor dat douchen. Het gaat dus steeds om een combinatie van bewustwording en slim omgaan met nieuwe technieken.”

5. Op welke termijn zijn de resultaten zichtbaar?

“Willen we de klimaatdoelstellingen van Parijs halen, dan moeten we vanaf morgen 1.000 woningen per dag renoveren. Met de huidige werkwijze zitten we op 600 tot 800 woningen per jaar. We zullen dus industrialiseerbare oplossingen moeten verzinnen. Met dit programma hebben we de reële ambitie om over drie tot vier jaar een snelheid van 30.000 tot 50.000 woningen per jaar te bereiken. Dat doen we als ECN part of TNO niet alleen. Wij werken samen met partners aan de technologieën. En fabrikanten, grote bedrijven en mkb’ers brengen het op de markt. Die kleine, stille warmtepomp zal over drie of vier jaar wel te koop zijn.”

“We gaan de opwekking van energie maximaliseren. Verzorg je dat in het gebouw zelf of in elk geval in de nabije omgeving, dan heb je minimaal transportverlies”

Geïntegreerde zonnepanelen

Zonnepanelen zijn in ons land inmiddels gemeengoed. Toch is dat niet voldoende. Als we grootschalig van duurzaam zonlicht gebruik willen maken, moeten mensen het echt gaan willen. Daarvoor moet het er mooi uitzien, gemakkelijk te plaatsen zijn en liefst ook goedkoper worden. Door technologie te ontwikkelen die integratie van gekleurde zonnecollectoren en bouwdelen mogelijk maakt, draagt TNO eraan bij dat hele wijken tegelijk kunnen worden gerenoveerd. Zo komt een dak of een gevel met geïntegreerde zonnepanelen (building-integrated photovoltiacs of BIPV) straks kant-en-klaar uit de fabriek, waardoor de renovatie fors goedkoper is.

Maak kennis met de andere innovatieprogramma’s

Meer flexibiliteit van het energiesysteem. Hoe pakken we dat aan?

De ondergrond speelt een grote rol in de energietransitie

Naar CO2-neutrale brand- en grondstoffen

Hebben we straks teveel zonne-energie? 

Meer informatie?

Heeft u vragen of interesse in een samenwerking? Neem dan contact op met Huub Keizers.

Neem contact op
contactpersoon
Ir. Huub Keizers Locatie Leiden - Sch + Page 1 Locatie: Locatie Delft - Leeghwaterstraat
e-mail
lees ook